Camptosaurus — Afbeelding niet beschikbaarCamptosaurus
Betekenis van de naam«Flexibele hagedis»
- Leefde
- Late Jura-periode
- Dieet
- Planteneter
- Voor het eerst gevonden
- 1878
- Gevonden in
- Verenigde Staten van Amerika
Camptosaurus is een planteneter uit de sectie ‘Jura’. Leefde: Late Jura-periode. Afmetingen: lengte 7,5 m, hoogte 2 m, gewicht 800 kg. Voor het eerst gevonden in 1878, Verenigde Staten van Amerika. De naam betekent ‘Flexibele hagedis’. In de gevechten op onze site verslaat hij 70 van de 132 tegenstanders.
Camptosaurus is een geslacht van uitgestorven plantenetende dinosauriërs, behorend tot de groep van de Euornithopoda, dat tijdens het Laat-Jura leefde in het gebied van het huidige Noord-Amerika.
In 1879 werd de typesoort ontdekt en kreeg een naam die echter al bezet bleek te zijn. Die werd daarom in 1885 vervangen door Camptosaurus dispar, wat zoiets als 'ongelijksoortige buigzame sauriër' betekent. In totaal werden nog eens elf soorten binnen het geslacht benoemd, maar achteraf bleek het daarbij allemaal om andere dinosauriërs te gaan. Alleen C. dispar wordt nog als echt gezien.
Camptosaurus was een middelgrote tweevoetige planteneter, vijf meter lang en een halve ton zwaar. Zijn krachtige achterpoten droegen een stevige romp waarin de planten verteerd werden die de spitse kop dicht bij de grond met een snavel afbeet. Daarbij kon hij steunen op zijn korte voorpoten. Ter verdediging droeg de duim een stekelvormige klauw.
Door alle vroegere onzekerheid over welke fossielen nu wel of niet tot Camptosaurus behoorden, werd de grootte ervan nogal te hoog ingeschat. In de literatuur werden lengten aangegeven tot wel 27 voet, dus ruim acht meter, wat een gewicht van zo'n twee ton geïmpliceerd zou hebben. De met zekerheid tot Camptosaurus dispar behorende specimina zijn echter een stuk kleiner. Gregory S. Paul schatte in 2010 de lichaamslengte op vijf meter, het gewicht op een halve ton.
Camptosaurus is dus geen heel groot dier. Wel is het skelet zwaargebouwd met vooral erg robuuste achterpoten, die eindigen in een brede voet met nog vier tenen. Daar liep het dier meestal op. Een gang als viervoeter was ook mogelijk, maar moet een stuk trager geweest zijn omdat de voorpoten zwakker gebouwd zijn en daarbij veel te kort om bij hoge snelheid de benen bij te kunnen houden. De vingers hebben overeenkomstig hun grijpfunctie bewaard en waren niet in een loopkussen verbonden. Wel hadden de handklauwen de vorm van kleine hoefjes. De duim heeft een kleine stekel ter verdediging. De romp en heupen zijn breed. In het bekken steekt het schaambeen naar voren verder uit dan het darmbeen en is van achteren even lang als het zitbeen. De rug is gebogen maar niet zo sterk als bij meer afgeleide euornithopoden en dit kenmerk was dan ook niet de aanleiding voor de geslachtsnaam zoals sommige boeken abusievelijk vermelden. Verbeende pezen vormen een raamwerk over de doornuitsteeksels dat de laatste zes ruggenwervels tot een enkel geheel verbindt, maar de staartbasis is niet op deze wijze verstijfd. Op de romp staat een korte maar stevige nek die een langwerpige driehoekige vrij kleine spitse kop draagt, voorzien van een snavel, die vooraan iets uitwaaiert om een kleine ronding te vormen.
Galton stelde in 1980 enige onderscheidende kenmerken van Camptosaurus dispar vast. Het wervellichaam van de derde halswervel is aan voor- en achterzijde plat. De vierde tot en met negende halswervels hebben een achterkant die aan de onderzijde afgerond is. De pols is sterk verbeend waarbij het os radiale aan het eerste middenhandsbeen vastgegroeid is. Het opperarmbeen en dijbeen zijn erg robuust gebouwd. De sacrale wervels hebben wervellichamen die op het oog balgewrichten vormen, wat in feite hun mobiliteit vermindert. Het eerste middenvoetsbeen is sterk gereduceerd, de bovenkanten van het derde en vierde zijn sterk verbreed.
Toen Carpenter in 2006 Theiophytalia benoemde, gaf hij meteen nieuwe beschrijving van de schedel van Camptosaurus, zich nu alleen baserend op het materiaal van Quarry N° 13 en AMNH 6120. De snuit is spits toelopend en langgerekt. De oogkas is relatief groot. Het os palpebrale dat de oogkas overschaduwt is lang en staafvormig. Tussen de praemaxilla en de maxilla bevindt zich onder het neusgat geen spleetvormige opening. De bovenste tak van de maxilla is smal. De grote schedelopening, de fenestra antorbitalis, is langwerpig. Het jukbeen heeft geen uitsteeksel onder de oogkas. Het quadratum is wat gewelfd. Het voorste uitsteeksel van het squamosum dat het quadratum raakt, loopt naar beneden door tot over de voorrand van het bovenste deel van het quadratum.
De juveniele exemplaren zijn al vrij robuust gebouwd. Het zijn twee tot drie meter lange kopieën van de volwassen dieren.
Camptosaurus leefde in een warm gebied met een kort regenseizoen dat leek op een savanne doorkruist door kleine stroompjes waarlangs oeverbossen groeiden. Uit de sterke slijtage van de tanden valt op te maken dat tamelijk vezelrijke planten gegeten werden; aan de andere kant wijst de nauwe snuit op een dieet van relatief hoogwaardig voedsel; de ronde snavel laat zien dat het eten ook weer niet al te selectief gebeurde. Het gebit was eenvoudig van structuur vergeleken met latere euornithopoden en stond niet toe de planten goed te kauwen wat de noodzaak verhoogde om met de snavel vrij energierijke kost af te bijten die wellicht bestond uit coniferen, Ginkgoaceae en zaadvarens. Die moesten dan op vrij lage hoogte gezocht worden. Zich op de achterpoten verheffend kon Camptosaurus enkele meters hoog reiken en misschien met de armen wat takken grijpen. De zwaar gebouwde polsen tonen dat het dier ook op de voorpoten kon rusten om op de bodem planten te eten. In de lagen van Quarry N° 13 zijn verder resten van de planteneters Stegosaurus stenops, Stegosaurus ungulatus, Stegosaurus sulcatus en Camarasaurus gevonden.
Camptosaurus was ook zelf voedsel voor roofsauriërs, de theropoden. Vaak wordt hij vermeld als een mogelijke prooi voor Allosaurus. Camptosaurus dispar is echter in diepe lagen van de Morrisonformatie gevonden waaruit geen materiaal van Allosaurus bekend is; het kan zijn dat die laatste vorm zich toen nog niet ontwikkeld had. De enige theropode uit de groeve is de vrij kleine Coelurus die geen bedreiging voor een volwassen camptosaurus kan hebben opgeleverd. Mocht die zich echter toch uit de voeten hebben moeten maken voor een belager dan liep hij op de sterke achterpoten. Camptosaurus was geen gespecialiseerde hardloper, maar kon met zijn naar moderne inzichten vrij beperkte gewicht toch snelheden bereiken van rond de veertig kilometer per uur. Moest hij vechten dan kon hij daarvoor de duimstekel gebruiken die gezien zijn geringe omvang vooral voor conflicten binnen de soort nuttig was.
Gebaseerd op materiaal van Wikipedia ·Artikel op Wikipedia ·Tekst beschikbaar onder CC BY-SA 4.0








