NyasasaurusNyasasaurus — Obraz niedostępny
Trias · 252–201 mln lat temu

Nyasasaurus

Znaczenie nazwy«Jaszczurka z jeziora Nyasa»

Długość3 m
Wysokość1 m
Waga70 kg
Żył
Okres środkowego triasu
Dieta
Drapieżnik
Pierwsze znalezisko
1932
Znaleziony w
Tanzania

Nyasasaurus to drapieżnik z działu „Trias”. Żył: okres środkowego triasu. Rozmiary: długość 3 m, wysokość 1 m, waga 70 kg. Pierwsze znalezisko: 1932, Tanzania. Nazwa oznacza „Jaszczurka z jeziora Nyasa”. Zwycięstwa w bitwach na naszej stronie: 36 z 132.

Nyasasaurus – rodzaj wczesnego triasowego archozaura, być może najwcześniejszy odkryty dotychczas dinozaur albo najbliższy krewny tej grupy zwierząt. Ważny z punktu widzenia ewolucji dinozaurów. Zamieszkiwał tereny dzisiejszej Tanzanii. Szczątki znaleziono w okolicy jeziora Niasa. Długość zwierzęcia szacuje się na 2-3 m. Kości poddano analizie histologicznej.

Na podstawie pomiarów kręgów całkowitą długość zwierzęcia szacuje się na 2–3 m.

Znalezione kręgi przedkrzyżowe Nyasasaurus przedstawiają cechy spotykane u różnych grup triasowych gadów: dinozaurów, Silesauridae, Pseudosuchia. Kręgi szyjne SAM-PKK10654 są wydłużone w kierunku przednio-tylnym. Na jednym z tych kręgów tuż nad tylnymi wyrostkami stawowymi zachowały się podstawy kostnych narośli (ang. epipophyses); obecność tych narośli opisana jest przez autorów opisu rodzaju jako cecha spotykana u Dinosauriformes, ale nie będąca ich synapomorfią. Na łukach kręgów szyjnych znajdują się głębokie doły; umiejscowione są na przedniej powierzchni łuków, bocznie od kanału mieszczącego za życia zwierzęcia rdzeń kręgowy, oraz na ich tylno-bocznej powierzchni, tuż pod tylnymi wyrostkami stawowymi. Podobne doły występują też w kręgach szyjnych silezaura (ale już nie u Asilisaurus, wcześniejszego przedstawiciela Silesauridae) i wczesnych teropodów; możliwe, że są one homologiczne ze strukturami pneumatycznymi w kręgach późniejszych teropodów.

Odcinek krzyżowy kręgosłupa liczył sobie przynajmniej 3 kręgi i żebra krzyżowe o rozwiniętym wymiarze grzbietowo-brzusznym.

Kość ramienna zauropsyda charakteryzowała się pokaźnym dołem na powierzchni tylno-grzbietowej oraz wydłużonym brzusznie grzebieniem naramienno-piersiowym kształtu mniej więcej prostokątnego, sięgającym około 30% długości trzonu, o zbaczającym bocznie końcu i położonym centralnie doń wydatnym karbie oraz zaostrzonej wyniosłości leżącym przy grzbietowej części grzebienia. Występowanie takiego grzebienia autorzy uważają za cechę dinozaurów, nie doszukali się w nim żadnych synapomorfii innych kladów archozaurów triasu.

Na podstawie analizy budowy kręgów krzyżowych i położenia odpowiadających im żeber wnioskuje się o pionowym ułożeniu kości biodrowej.

Zespół Nesbitta nie ograniczył się do opisania anatomii znalezionych kości. Przeprowadzono również badania histologiczne. Wykazały one grubą korę, w której części zewnętrznej ilość osteocytów uległa zmniejszeniu, oraz złożoną sieć naczyń za życia zwierzęcia, leżących w kanałach osteonów pierwotnych, przebiegających w różnych kierunkach. Nie znaleziono natomiast żadnych stref zatrzymanego wzrostu. Obraz ten daleki jest od ubogiej w kanały kości silezaura, przypominając raczej kość megapnozaura. Opisana histologia tkanki kostnej wskazuje na szybki i ciągły wzrost gada. Podobny typ wzrostu występował u herrerazaura czy megapnozaura zaliczanych do teropodów, a także u pterozauromorfów. Inne archozaury cechował wzrost wolniejszy.

Znalezisko jest ważne z punktu widzenia ewolucji dinozaurów. Nyasasaurus to najwcześniejszy opisany dotychczas rodzaj należący do tej grupy. Poprzedni rekordzista pochodził z Argentyny i liczył sobie 230 milionów lat. Czas ten przypadał na karnik. Martinez i współpracownicy nadali temu zwierzęciu nazwę Eodromaeus w 2011. Do innych wczesnych dinozaurów należą herrerazaur czy eoraptor. Rodzaje te zalicza się do teropodów. Pod koniec karniku występowali jednakże przedstawiciele wszystkich najważniejszych linii dinozaurów, zarówno ptasiomiednicznych, jak i gadziomiednicznych, zróżnicowanych już wtedy na zauropodomorfy i teropody. Wykształciły się już wtedy najważniejsze adaptacje do mięso- czy roślinożerności. Natomiast pod koniec triasu, 215 milionów lat temu, nastąpił znaczny rozwój tej grupy. Radiacja na przełomie triasu i jury miała prawdopodobnie związek z zastąpieniem różnych wcześniejszych gadów, wśród których Sereno wymienia synapsydy inne niż ssaki, rynchozaury, pierwotne archozaury. Brak wcześniejszych znalezisk stawiał więc pytanie o początek tej grupy zwierząt. Postawiono dwie hipotezy. Pierwsza postulowała dłuższą wcześniejszą ewolucję tych gadów, która nie pozostawiła po sobie śladów kopalnych. Druga optowała za nagłym wybuchem nowych form w karniku. Odkrycie datowanego na anizyk Nyasasaurus wskazuje jednak, że dinozaury były obecne 15 milionów lat wcześniej, niż sądzono, ma ono znaczenie dla postawionego problemu. Radiacja ewolucyjna Ornithodira, z której dinozaury się wywodzą, musiała zajść już pod koniec triasu środkowego. Znalezisko potwierdza natomiast wcześniejszy pogląd o pochodzeniu dinozaurów z południa Pangei. Jeśli Nyassasaurus byłby dinozaurem, mogłoby to nawet sytuować powstanie dinozaurów w permie, biorąc pod uwagę szacunki czasów rozchodzenia się linii. Natomiast jeśli stanowi grupę zewnętrzną dinozaurów, te ostatnie mogły wyodrębnić się we wczesnym triasie.

Na podstawie materiałów z Wikipedii ·Artykuł w Wikipedii ·Tekst dostępny na licencji CC BY-SA 4.0

Walcz z

Więcej z tego działu