Ceratomyrmex ellenbergeriCeratomyrmex ellenbergeri — Afbeelding niet beschikbaar
Insecten uit het Mesozoïcum

Ceratomyrmex ellenbergeri

Betekenis van de naam«Mier met een hoorn»

Spanwijdte5 mm
Leefde
Late Cretaceous period
Voor het eerst gevonden
2016
Gevonden in
Myanmar

Ceratomyrmex ellenbergeri hoort bij de sectie ‘Insecten uit het Mesozoïcum’. Leefde: Late Cretaceous period. Afmetingen: spanwijdte 5 mm. Voor het eerst gevonden in 2016, Myanmar. De naam betekent ‘Mier met een hoorn’.

Ceratomyrmex is een uitgestorven geslacht van mieren in de Formicidae onderfamilie Haidomyrmecinae. Het geslacht bevat een enkele beschreven soort Ceratomyrmex ellenbergeri en is bekend van verschillende fossielen uit het late Krijt die in Azië zijn gevonden.

Ceratomyrmex is bekend van in totaal vier volwassen fossielen. Het holotype is exemplaarnummer "NIGP164022" van het Nanjing Institute of Geology and Paleontology; het volwassen exemplaar "IGR.BU-002" van de Universiteit van Rennes wordt aangeduid als paratype. De twee extra beschreven maar niet als paratypes aangeduide exemplaren bevonden zich in de privécollectie van Sieghard Ellenberger, Duitsland. De beschreven exemplaren zijn van volwassenen uit de arbeidersklasse die bewaard zijn gebleven als insluitsels in transparante brokken Birmese barnsteen. De barnsteenmonsters werden teruggevonden in afzettingen in de staat Kachin, in Myanmar. Birmese barnsteen is radiometrisch gedateerd met behulp van U-Pb-isotopen, wat een leeftijd opleverde van ongeveer 98,79 ± 0,62 miljoen jaar oud, dicht bij de Aptian - Cenomanian-grens, in de vroegste Cenomanian.

De fossielen werden voor het eerst bestudeerd door paleoentomologen Vincent Perrichot, Wang Bo en Michael Engel en de typebeschrijving van de groep uit 2016 van het nieuwe geslacht en de nieuwe soort werd gepubliceerd in het tijdschrift Current Biology. De geslachtsnaam Ceratomyrmex werd bedacht als een combinatie van het Griekse achtervoegsel "myrmex" wat "mier" betekent en is een veelgebruikt achtervoegsel in geslachtsnamen, keratos, wat "hoorn" betekent in verwijzing naar de unieke kopmodificatie. De soortnaam ellenbergeri is een patroniem ter ere van Sieghard Ellenberger die studie van verschillende exemplaren toestond. Ceratomyrmex is een van de vele mierengeslachten beschreven uit Birmese barnsteen, de andere zijn Burmomyrma, Camelomecia, Gerontoformica, Haidomyrmex, Linguamyrmex, Myanmyrma en Zigrasimecia.

Perrichot et al. suggereerde verschillende functies voor de zeer gespecialiseerde monddelen. Gebaseerd op het gedrag van moderne valkaakmiersoorten zoals Odontomachus, Anochetus en Acanthognathus poinari, Perrichot et al. merkte op dat de haren op de hoorn een zacht kussen zouden vormen voor het verplaatsen van poppen en larven in een nest. Met de kaken gesloten, zijn de triggerharen lang genoeg om erover te struikelen. Er is de mogelijkheid dat de kaken gebruikt kunnen zijn als verdedigingsmechanisme, gebruikt om roofdieren weg te slaan of prooien te verdoven door een snelle opening van de kaken. De hoorn en setae zouden bij die manoeuvres helemaal niet worden gebruikt, dus verdediging was waarschijnlijk niet de enige functie. Hoewel de structuur mogelijk is gebruikt voor het verplaatsen van voedsel en nestmateriaal, is de kans klein dat dit de enige functie is, aangezien de triggerharen dan niet nodig zouden zijn. Het meest waarschijnlijke gebruik voor de hoorn en kaken zou zijn geweest om grote prooien te vangen met de setae die sensorische informatie geven over de positie van de prooi en wrijving creëren om beweging te voorkomen. De grootte van de hoorn en kaken maakt het vangen van kleine prooien onwaarschijnlijk, aangezien de prooi tijd zou hebben om te bewegen voordat de kaken volledig gesloten waren.

De arbeiders van Ceratomyrmex variëren van ongeveer 4,5 tot 5,9 mm (0,18 tot 0,23 inch) lang, terwijl koninginnen en darren op het moment van beschrijving onbekend waren. De arbeiders onderscheiden zich van alle andere haidomyrmecines door de duidelijk gemodificeerde clypeus die een hoorn vormt die omhoog steekt tussen de basis van de antennes. De hoorn buigt naar voren met een afgeronde, spatelachtige top. De onderkant van de hoorn is bedekt met een dichte opstelling van lange haren die vanaf de top naar beneden lopen in een enkele rij naar de basis. De ronding van de spatel heeft ook een groep spicules die langs de randen lopen. Net als andere leden van Haidomyrmecini zijn de onderkaken van Ceratomyrmex veranderd in langwerpige zeisachtige vormen. De kaken zijn vergroot om over het hoofd naar de top van de hoorn te reiken, waardoor een valkaak ontstaat. Nabij het punt waar de gesloten onderkaken rusten, zijn vier zeer lange triggerharen geplaatst, met twee aan elke kant van het hoofd.

Gebaseerd op materiaal van Wikipedia ·Artikel op Wikipedia ·Tekst beschikbaar onder CC BY-SA 4.0

Meer uit deze rubriek