Brontosaurus — Afbeelding niet beschikbaarBrontosaurus
Betekenis van de naam«Donderhagedis»
- Leefde
- Late Jura-periode
- Dieet
- Planteneter
- Voor het eerst gevonden
- 1877
- Gevonden in
- Verenigde Staten van Amerika
Brontosaurus is een planteneter uit de sectie ‘Jura’. Leefde: Late Jura-periode. Afmetingen: lengte 20 m, hoogte 5 m, gewicht 25 t. Voor het eerst gevonden in 1877, Verenigde Staten van Amerika. De naam betekent ‘Donderhagedis’. In de gevechten op onze site verslaat hij 122 van de 132 tegenstanders.
Brontosaurus is een geslacht van plantenetende sauropode dinosauriërs, behorend tot de Neosauropoda, dat tijdens het late Jura leefde in het gebied van het huidige Noord-Amerika. De verschillende soorten van Brontosaurus zijn vaak ondergebracht in het geslacht Apatosaurus.
In 1879 benoemde Othniel Charles Marsh de typesoort van het geslacht, Brontosaurus excelsus. De geslachtsnaam betekent zoiets als "dondersauriër". Sinds 1979 werd de typesoort meestal als een soort van Apatosaurus gezien, een Apatosaurus excelsus. De meeste informatie over Brontosaurus die al voor die tijd in populair-wetenschappelijke boeken was verschenen, had al betrekking gehad op andere apatosaurussoorten. In 2015 echter concludeerde een studie dat Brontosaurus een andere tak vertegenwoordigde dan Apatosaurus en daarom beter als een apart geslacht onderscheiden kon worden. Soorten die eerder als de aparte geslachten Eobrontosaurus en Elosaurus waren benoemd, vond deze studie op de brontosaurustak liggen en werden hernoemd tot respectievelijk een Brontosaurus yahnahpin en een Brontosaurus parvus.
Brontosaurus was een zwaargebouwde viervoeter die ruim twintig meter lang werd en vijftien ton woog. Hij had een vrij lange maar stevige nek met een klein hoofd. Daarmee rukte hij stukken af van naaldbomen die zonder te kauwen werden ingeslikt en in de enorme buikholte verteerd. Achter uit de romp stak een lange horizontale staart die het dier als een zweep gebruikte om zich tegen roofsauriërs als Allosaurus te verdedigen. Ondanks zijn hoge gewicht was Brontosaurus aangepast om op het land te lopen. Zijn sterke spieren werden goed van zuurstof voorzien doordat zijn ademhaling ondersteund werd door luchtzakken. Uitlopers daarvan drongen in de wervels zodat het skelet een stuk lichter was dan het reusachtige formaat zou doen vermoeden.
Op 26 juli 1879 vonden twee medewerkers van professor Othniel Charles Marsh, William Harlow Reed en Edward Ashley, in de vindplaats van de Como Bluff in Wyoming, in Quarry N° 10 een vrij compleet skelet, YPM 1980. Dit benoemde Marsh als een nieuw geslacht en soort: Brontosaurus excelsus. De geslachtsnaam was afgeleid van het Griekse βροντή (brontè), "donder", misschien wegens het donderende geluid dat een lopend dier zou veroorzaken maar ook als verwijzing naar het feit dat het tijdens een donderstorm ontdekt was. De soortaanduiding betekent de "overtreffende" in het Latijn en was een verwijzing naar het hoogste aantal van vijf vergroeide heiligbeenwervels dat toen van een dinosauriër bekend was. In 1881 volgde een tweede soort: Brontosaurus amplus, de "wijde", specimen YPM 1981. In 1883 publiceerde Marsh wat vaak de eerste skeletreconstructie van een sauropode genoemd wordt, i.c. van Brontosaurus. In feite had Edward Drinker Cope in 1877 al een reconstructie van Camarasaurus gemaakt, zij het dat die niet de typische vorm van een sauropode weergaf. Marsh kende de schedel van het geslacht niet; daarom modelleerde hij die naar het voorbeeld van specimen 1905 dat hij had toegewezen aan Apatosaurus grandis maar in feite van Camarasauruswas en dus kort en hoog. Ook was het aantal wervels in de nek en de staart veel te laag. Bij een tweede reconstructie uit 1891 gebruikte hij per abuis de schedel van Brachiosaurus. In 1898 meldde Reed een Brontosaurus giganteus maar dat zou een onbeschreven nomen nudum blijven, hoewel de publiciteit erover wel tot de ontdekking van Diplodocus carnegii zou leiden.
In 1900 vond Charles Whitney Gilmore bij Sheep Creek in Albany County vier skeletten, waarvan het eerste, UWGM 15556 (eerder CMNH 563), door John Bell Hatcher aan Brontosaurus excelsus werd toegewezen en het tweede, CMNH 566, van een juveniel dier, door Gilmore tot een nieuw geslacht en soort werd gemaakt: Elosaurus parvus. De twee andere skeletten, CMNH 21785 en CMNH 33994, waren fragmentarischer. De studie door Hatcher stelde voor het eerst vast dat geavanceerde sauropoden op hun gereduceerde vingertoppen liepen; Marsh had nog gedacht dat de vingers plat gehouden werden.
In 1901 stelde Elmer Samuel Riggs als eerste dat Brontosaurus en Apatosaurus als geslacht identiek waren. De al in 1877 gepubliceerde naam Apatosaurus zou dan prioriteit hebben, en Brontosaurus zou daarvan een jonger synoniem worden en Brontosaurus excelsus een Apatosaurus excelsus. Lang niet iedere paleontoloog ging daar echter in mee en de naam Brontosaurus, gebaseerd op een veel beter typespecimen, bleef gebruikt worden, vooral ook omdat dit de naam was die Matthew vermeldde in zijn populair-wetenschappelijke boek The Dinosaurs uit 1915, vrijwel het enige werk over dit onderwerp dat voor het grote publiek beschikbaar was.
De schedel van Brontosaurus is onbekend. Marsh heeft het skelet in de negentiende eeuw aangevuld met de schedels van Camarasaurus en Brachiosaurus wat de beruchte fout opleverde dat het dier met een veel te korte kop afgebeeld werd. Apatosaurus heeft een lange kop, zoals McIntosh in 1978 aantoonde. Het "herleven" van Brontosaurus leidt ertoe dat de kop opnieuw ontbreekt maar er zijn geen aanwijzingen dat deze wezenlijk van het diplodocide type zou verschillen. Hij was dus vermoedelijk langgerekt met een lange, lage, en brede snuit die wat afhing en hooggeplaatste neusgaten bezat. De tanden zullen stiftvormig zijn geweest.
Bij Brontosaurus excelsus hebben de halswervels ver naar beneden afhangende zijuitsteeksels. Die eindigen in korte nekribben met een kort voorste uitsteeksel en een iets langer achterste uitsteeksel. Dit betekende dat de nek hoog was maar redelijk flexibel. De doornuitsteeksels van de achterste nek en de voorste rug zijn gevorkt. Ertussen lag wellicht een lange verbindende pees in de lengterichting van het lichaam. De ruggenwervels hebben hoge wervelbogen. Het heiligbeen bestaat uit vijf sacrale wervels. Hiervan zijn de middelste doornuitsteeksels vergroeid. De staartbasis steekt wat schuin omhoog en draagt vrij lange naar achteren gekromde doornuitsteeksels. Het geheel maakt de indruk van een laag zeil op de achterste rug, de heup en de voorste staart. De voorste staartwervels hebben pleurocoelen, pneumatische openingen waardoorheen uitlopers van de luchtzakken het bot binnendrongen. Dat wervels zo ver in de reeks nog gepneumatiseerd zijn, is uitzonderlijk. De hoofdfunctie van de luchtzakken was het ondersteunen van de ademhaling: ze persten continu verse lucht door de stijve longen wat de zuurstofopneming sterk verbetert.
De schoudergordel van Brontosaurus excelsus heeft een schouderblad dat aan de basis nogal ingesnoerd is en aan het uiteinde verwijdt om te eindigen in een afgeronde punt. De processus acromialis is goed ontwikkeld en vormt een duidelijk afgetekende rechthoek. Aan het uiteinde daarvan ligt een min of meer rechthoekig ravenbeksbeen. Er zijn verbeende borstbeenderen, verbonden aan sternale ribben. De voorpoot is niet heel robuust. Het opperarmbeen heeft een vrij korte deltopectorale kam. De onderarm is relatief lang.
In het bekken heeft het darmbeen een voorblad met een vrij spitse, naar voren uitstekende, punt. Het profiel van het voorblad is in zijaanzicht ietwat driehoekig want de bovenrand welft niet zeer geleidelijk naar achter maar tamelijk abrupt zodat een hoogste punt ontstaat dat vrij ver naar voren gelegen is. Het achterblad is kort. Het aanhangsel voor het schaambeen is lang zodanig dat dit wat schuin naar achter staat. Het schaambeen is daarbij lang en vrij recht, zij het met een duidelijke insnoering. Het zitbeen daarentegen is kort, hangt onder een hoek van 45° af en heeft een verbreed gelijkmatig afgerond uiteinde. De achterpoot is niet erg zwaargebouwd.
Gebaseerd op materiaal van Wikipedia ·Artikel op Wikipedia ·Tekst beschikbaar onder CC BY-SA 4.0








