Canis dirus — Obraz niedostępnyCanis dirus należy do działu „Epoka lodowcowa”. Rozmiary: długość 1,8 m, wysokość 1 m, waga 68 kg. Pierwsze znalezisko: 1854, USA. Zwycięstwa w bitwach na naszej stronie: 0 z 11.
Canis dirus – wymarły gatunek ssaka z rodziny psowatych, jeden z najsłynniejszych prehistorycznych drapieżników północnoamerykańskich, obok swego konkurenta, kota szablozębnego Smilodon fatalis. Żył w Amerykach w późnym plejstocenie (125–10 tys. lat temu).
Gatunek nazwano w 1858, cztery lata po odkryciu pierwszego okazu. Wyróżnia się dwa podgatunki: C. dirus guildayi i C. dirus dirus. Gatunek pochodzi prawdopodobnie od Canis armbrusteri. Największa kolekcja okazów C. dirus pochodzi z Rancho La Brea w Los Angeles w Kalifornii.
Szczątki C. dirus znaleziono na terenach reprezentujących szeroki zakres siedlisk, włączając w to równiny, tereny trawiaste i tereny górskie Ameryki Północnej, a także suche sawanny Ameryki Południowej. Obejmują one wysokości do 2255 m n.p.m. i obszary sięgające na północy do 42° N, choć istnieją niepotwierdzone doniesienia dotyczące terenów położonych jeszcze bardziej na północ. Północna granica zasięgu wiązana jest z temperaturą, dostępnością zdobyczy i siedlisk, wynikające z bliskości Lądolodu Laurentyjskiego i Lądolodu Kordylierów.
C. dirus osiągał wielkość mniej więcej największych współczesnych wilków szarych, Canis lupus pambasileus i wilka kanadyjskiego. C. d. guildayi ważył średnio 60 kg, a C. d. dirus średnio 68 kg. Czaszka i uzębienie przypominało spotykane u wilka szarego, ale zęby C. dirus były większe i lepiej przystosowane do cięcia, zwierzę dysponowało też większą siłą zgryzu kłów niż jakikolwiek współczesny wilk. Cechy stanowią adaptacje do polowań na późnoplejstoceńskich wielkich roślinożerców. W Ameryce Północnej polował na: konie, leniwce, mastodonty, bizony i wymarły, amerykański rodzaj wielbłądów Camelops. Jak inni duzi hipermięsożercy z rodzaju wilk, polował grupowo. Wymarł podczas wymierania czwartorzędowego wraz z gatunkami swej zdobyczy. Jako przyczynę wymarcia podawano zależność od megaroślinożerców wraz ze zmianami klimatycznymi i konkurencją ze strony innych gatunków, przy czym pozostaje ona kontrowersyjna. Ostatnie szczątki pochodzą sprzed 9440 lat.
Canis dirus był największym znanym nauce przedstawicielem rodzaju wilk. Sylwetką i proporcjami ciała przypominał dwa współczesne północnoamerykańskie wilki: Canis lupus pambasileus i Canis lupus occidentalis. Największe współczesne wilki szare osiągają w kłębie wysokość nie większą, niż 97 cm, długość ciała zaś nie więcej niż 180 cm. Niektóre okazy C. dirus z Ranczo La Brea ustępowały podanym wymiarom, inne zaś je przekraczały.
Canis dirus miał mniejsze stopy i większą głowę w porównaniu ze współczesnym wilkiem szarym tej samej wielkości. Długość czaszki sięgać mogła do 310 mm, a nawet i więcej, z szerszym podniebieniem, czołem i łukami jarzmowymi w porównaniu z wilkiem jukońskim. Podane wymiary świadczą o masywności czaszki. Jej grzebień strzałkowy był wyższy, a inion nosił zwracającą uwagę wypustkę w kierunku tylnym. Tylny koniec kości nosowych sięgał daleko w tył czaszki. Trudno jednak znaleźć szkielet z zachowanymi połączeniami kości w Rancho La Brea, gdyż smoła pozwoliła kościom rozdzielić się i powędrować w wielu kierunkach. Części kręgosłupa złożono i wydają się one podobne do homologów wilka szarego. Liczba kręgów pozostaje taka sama.
Różnic geograficznych C. dirus nie odkryto aż do 1984, kiedy badanie pozostałości szkieletu ujawniło różnice kilku cech czaszki i zębów oraz proporcji kończyn między okazami z Kalifornii i Meksyku (C. d. guildayi) a zwierzętami pochodzącymi ze wschodniej strony linii wododziałowej (C. d. dirus). Porównanie wielkości kończyn pokazało, że tylne łapy C. d. guildayi były o 8% krótsze, niż u wilka jukońskiego z powodu znacznie krótszych kości piszczelowej i śródstopia. Przednie kończyny także były krótsze z powodu krótszych dystalnych kości. Z względnie lżejszymi i mniejszymi łapami i masywniejszą głową C. d. guildayi nie był tak dobrze przystosowany do biegu jak wilk szary czy kojot preriowy C. d. dirus miał znacznie dłuższe tylne łapy od C. d. guildayi. Kończyny przednie były dłuższe o 14% niż u C. d. guildayi z powodu dłuższej o 10% kości ramiennej, 15% dłuższej kości promieniowej i 15% dłuższego śródręcza. Tylne kończyny były dłuższe o 10% niż u C. d. guildayi dzięki o 10% dłuższej kości udowej i piszczeli oraz 15% dłuższym kościom śródstopia. C. d. dirus długością kończyn przypomina wilka jukońskiego. Największą kość udową C. d. dirus znaleziono w Carroll Cave w Missouri, mierzyła ona 278 mm.
Masę C. d. guildayi szacuje się na 60 kg, natomiast C. d. dirus na średnio 68 kg, niektóre osobniki były większe, nie przekraczały jednak 110 kg z powodu ograniczeń dotyczących szkieletu. Porównując, średnia masa ciała wilka jukońskiego wynosi 43 kg w przypadku samca i 37 kg u samicy. Poszczególne osobniki wilka jukońskiego mogą ważyć od 21 kg do 55 kg, jeden z osobników osiągnął 79,4 kg. Wynika stąd, że średni C. dirus przypominał rozmiarami największe współczesne wilki szare.
Kompletne szczątki samca C. dirus łatwo czasami odróżnić od innych wilków, jako że jego baculum znacząco wyróżnia go ze wszystkich psowatych.
Adaptacja oznacza ewolucyjny proces, w którym zwiększa się zdolność do przeżycia organizmów w danym siedlisku. Czynniki ekologiczne, jak typ siedliska, klimat, rodzaj zdobyczy i konkurencja o nią okazały się odgrywać znaczny wpływ na plastyczność czaszki i zębów wilka szarego, prowadząc do rozwoju adaptacji czaszki i zębów. Podobnie C. dirus był absolutnym mięsożercą, z czaszką i uzębieniem zaadaptowanymi do polowań na dużą i opierającą się zdobycz. Kształt jego czaszki i pyska zmieniał się z czasem, a zmiany wielkości ciała korelowały z fluktuacjami klimatycznymi.
Ostatnie zlodowacenie, trwające od 125 tys. do 14,5 tys. lat temu, pod koniec plejstocenu, to najpóźniejszy z glacjałów czwartorzędu. Szczyt swój osiągnęło podczas ostatniego maksimum glacjalnego, kiedy to pokrywa lodowa zaczęła narastać 33 tys. lat temu, by osiągnąć maksymalny swój rozmiar 26,5 tys. lat temu. Deglacjacja rozpoczęła się na półkuli północnej około 19 tys. lat temu, na Antarktyce zaś około 14,5 tys. lat temu, co zgadza się z dowodami na pochodzącą z topniejącego lodowca wodę jako główne źródło gwałtownego podniesienia się poziomu morza 14,5 tys. lat temu. Drogę do Ameryki Północnej blokowało zlodowacenie Wisconsin. Dowody kopalne z wielu miejsc na kontynentach wskazują na wymieranie wielu dużych zwierząt, określanych mianem megafauny, pod koniec ostatniego zlodowacenia.
Przybrzeżna południowa Kalifornia od 60 tys. lat temu do końca ostatniego maksimum glacjalnego była chłodniejsza i bardziej wyrównana, jeśli chodzi o wilgotność niż jest obecnie. Podczas ostatniego maksimum glacjalnego średnia roczna temperatura spadła z 11 °C do 5 °C, a roczne opady obniżyły się ze 100 do 45 cm. Region ten jednak został nietknięty przez zlodowacenie Wisconsin, uważa się go za refugium dla zwierząt i wrażliwych na zimno roślin. 24 tys. lat temu zmniejszył się areał zarośli i lasów dębowych oraz chaparralu, ale zwiększył się udział sosen. Powstały widne lasy przypominające współczesne pacyficzne lasy górskie z jałowcami. Po 14 tys. latach BP spadł udział iglastych, zwiększyła się zaś obecność typowych dla wybrzeża Pacyfiku zarośli i lasów z dębami, chaparralu i zbiorowisk bylic. Santa Monica Plain, leżąca dziś na północ od miasta Santa Monica i rozciągająca się wzdłuż południowego skraju Gór Santa Monica, 28–26 tys. lat temu zdominowana była przez zbiorowiska bylic z cyprysami i sosnami na wyższych wysokościach. Na stokach Gór Santa Monica rozwijał się chaparral i izolowane płaty lasów z sekwoją i dereniami w kanionach. Wzdłuż rzek rosły wierzby, żywotnik olbrzymi i platan kalifornijski. Takie zbiorowiska roślinne świadczą o podobnej do współczesnej ilości opadów deszczu na wybrzeżach południa Kalifornii, przy czym obecność sekwoi, której współczesny zasięg kończy się 600 km dalej na północ, świadczy o tym, że panował tu klimat chłodniejszy, bardziej wilgotny i mniej zmienny sezonowo niż obecnie. Środowisko takie sprzyjało wielkim roślinożercom, stanowiącym zdobycz dla C. dirus i jego konkurentów.
W wypełnionych smołą dziurach uwięziony został szeroki wachlarz okazów zwierząt i roślin, które zachowały się, po czym zostały wydobyte i zbadane przez naukowców, dostarczając im wiedzy o przeszłości. Dziury w Rancho La Brea leżą w okolicy Los Angeles w południowej Kalifornii. Stanowią zbiór lepkich depozytów asfaltu, które powstały między 40000 a 12000 lat temu. Począwszy od 40000 lat temu asfalt przemieszczał się przez szczeliny do powierzchni dzięki ciśnieniu wywieranemu przez metan, tworząc połacie mogące pokrywać kilka metrów kwadratowych, głębokości 9–11 m. C. dirus zyskał sławę z powodu licznych skamieniałości wydobytych z asfaltowych dołów Wydobyto z nich ponad 200000 okazów, głównie fragmentów, należących do organizmów od Smilodon do wiewiórek, bezkręgowców i roślin. Okres reprezentowany przez doły obejmuje ostatnie maksimum glacjalne, kiedy to globalna temperatura była o 8 °C niższa od współczesnej, przejście plejstocenu w holocen, ochłodzenia najstarszego dryasu i młodszego dryasu (12800 do 11500 lat temu), wymarcie amerykańskiej megafauny 12700 lat temu, kiedy to 90 rodzajów ssaków ważących powyżej 44 kg wyginęło.
Analizy izotopowe mogą służyć do identyfikacji pewnych pierwiastków chemicznych, pozwalając badaczom wysnuć wnioski na temat diety gatunków zwierząt znajdowanych w dziurach. Analiza izotopowa kolagenu kości okazów z La Brea dostarczyła dowodów na konkurowanie C. dirus, Smilodon i Panthera leo atrox o tę samą zdobycz. Ta ostatnia obejmowała Camelops hesternus, Bison antiquus, Capromeryx minor, Equus occidentalis i Paramylodon harlani, pasące się na terenach trawiastych kontynentu północnoamerykańskiego. Mamut kolumbijski i Mammut americanum stanowiły w La Brea rzadkość. Konie pożywiały się zróżnicowanym pokarmem, widłoróg – różnorodną wyżej rosnącą roślinnością, ale ostatnie maksimum glacjalne i związane z nim zmiany roślinności zmusiły wielbłądy i bizony do oparcia się w większym stopniu na iglastych.
Badanie izotopowe próbek skamieniałości C. dirus z La Brea datowanych na 10000 lat temu dostarczyło dowodów na istotną rolę koni wśród ich zdobyczy, rzadziej natomiast zjadane były leniwce, mastodonty, bizony i wielbłądy. Wskazuje to, że C. dirus nie był wyspecjalizowanym drapieżnikiem i pod koniec plejstocenu przed swym wymarciem polował bądź żywił się padliną najbardziej dostępnych roślinożerców.
Na podstawie materiałów z Wikipedii ·Artykuł w Wikipedii ·Tekst dostępny na licencji CC BY-SA 4.0







